Σημείωση = 

Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα από το ΒΙΒΛΙΟ μου “Ο χορός των θαυμάτων: τα μεγάλα ταξίδια στα μικρά βήματα”
εκδόσεις ΡΩΜΗ, Μάιος 2017

Επίσης, είναι Σημείωση (Note) στο fb με αφορμή την ΟΜΙΛΙΑ μου στο Κολέγιο DEI, την Τετάρτη 23 Μαϊου 2018, ώρα 19.00 (Εθνικής Αμύνης 9, Θεσσαλονίκη): «ΠΟΙΟΣ ΕΙΣΑΙ; ΤΙ ΕΙΣΑΙ; – ΑΥΤΑΠΑΤΕΣ ΕΡΩΤΩΝ ΚΑΙ ΜΟΝΑΞΙΑΣ».  
event= https://www.facebook.com/events/369487736871663/

__________________________

 

Ο κάθε Άλλος άνθρωπος, ακριβώς λόγω της ετερότητάς του, συχνά βιώνεται ως προδότης: πάντοτε μας ξεφεύγει, έρχεται και φεύγει, απαιτεί να εισπράξει από εμάς την εκπλήρωση των επιθυμιών του ή αρνείται να εκπληρώσει τις δικές μας, χωρίς να κατανοούμε ακριβώς (ή και καθόλου) γιατί ή πώς τα κάνει όλα αυτά, γιατί αυθαίρετα μας εγκαταλείπει ή μας δωρίζει την παρουσία του.

Βέβαια, αυτή η προδοσία είναι πανάρχαια, έχει αρχίσει ήδη να συντελείται προτού καν αντιληφθούμε ότι υπάρχουμε. Ο πρώτος Άλλος, η μάνα (με την έννοια αυτού που μας φροντίζει ως βρέφη), έχει πολλαπλές επιδράσεις επάνω μας – επιδράσεις που δεν ελέγχουμε στο ελάχιστο ούτε ερωτηθήκαμε αν τις θέλουμε.

Καταρχάς, μας χαρίζει μέσα από τα μάτια της που μας κοιτούν καθώς σκύβει επάνω μας, τις πρώτες εικόνες ενός ολόκληρου κόσμου, όμως μεταμορφωμένου μέσα στο δικό της βλέμμα· επίσης, μάς επιστρέφει τις πρώτες αντανακλάσεις της ύπαρξής μας· ταυτοχρόνως, εμφυτεύει μέσα μας τις κάθε είδους και απόχρωσης προσδοκίες της και μάς τοποθετεί στην προκατασκευασμένη φάτνη που έχει ήδη ετοιμάσει για μάς, επειδή ήδη μάς φαντάστηκε προτού γεννηθούμε· κι ακόμη, μόνο και μόνο που γίνεται καθρέφτης μας, επιβεβαιώνει πως μάς έχει πια εκβράσει, πως μάς έχει ωθήσει ανεπιστρεπτί σε μία διαρκή διαδικασία εξατομίκευσης.

Εκ των πραγμάτων λοιπόν, η σχέση μας με τον πρώτο Άλλον, είναι η βίωση μιας πολλαπλής προδοσίας, λες και μόνο το γεγονός της γέννησής μας αποτελεί παράβαση, που άτυπα μάς καταλογίζεται και μάς τοποθετεί σε έναν προϋπάρχοντα διάδρομο ζωής.

Έτσι, τα βασικά στοιχεία της αρχέγονης και πολυεπίπεδης προδοσίας του πρώτου Άλλου, φαίνεται να επαναλαμβάνονται υπόγεια, σαν το σενάριο ενός επαναλαμβανόμενου έργου, όπου πρωταγωνιστούμε, με συμπρωταγωνιστές μας τα πρόσωπα όλων των υπόλοιπων Άλλων που συναντούμε μετά τη βρεφική ηλικία· το σενάριο αυτό επαναλαμβάνεται, επειδή οι Άλλοι, λόγω της υπαρξιακής μοναξιάς του είδους μας, δεν καταφέρνουν να επαναφέρουν την αίσθηση της απόλυτης ένωσης της προγεννητικής ζωής μας και να αναστρέψουν, να εξιλεώσουν, να καταργήσουν την αρχαία προδοσία της γέννησής μας.

Ωστόσο αν και αυτή η πρωτογενής και διαρκής προδοσία του Άλλου φαντάζει ως αιώνια καταδίκη, ας δούμε μία βαθύτερη διάστασή της.

Η λέξη προδίδω, σημαίνει αθέτηση ηθικών υποχρεώσεων, υποσχέσεων, εγκατάλειψη αρχών, ιδεών για ιδιοτελείς σκοπούς. Με αφετηρία αυτή τη σημασία, μπορούμε να σκεφτούμε πολλά. Η προδοσία του Άλλου, μοιραία, έχει ως αποτέλεσμα την απομάκρυνση από τον Άλλον· μάς στρέφει προς τον Εαυτό μας, μάς αναγκάζει να δούμε τι και πώς το κάνουμε όταν τείνουμε προς τον Άλλον.

Παράλληλα, αποκτώντας αυτήν την επίγνωση, είναι σαν να προδίδουμε και ό,τι ήμασταν μέχρι τώρα εμείς οι ίδιοι· δηλαδή, χάριν του “τώρα” (χάριν της ιδιοτέλειας του παρόντος χρόνου μας), εγκαταλείπουμε το δικό μας “πριν”, αφήνουμε τις ψευδαισθήσεις, τους αντικατοπτρισμούς και ό,τι πιστεύαμε για εμάς, τον Άλλον και για μία ιδανική σχέση. Κατά έναν τρόπο, η αδυναμία της απόλυτης ένωσης (η οποία θα σήμαινε κατάργηση των διαφορών και της εξατομίκευσης) μάς ωθεί σε μία νέα κατάσταση ύπαρξης: βιώνοντας το θάνατο μέσω της προδοσίας του Άλλου, προδίδουμε κι εμείς ό,τι ήμασταν για να ξανα-γεννηθούμε σε ένα άλλο επίπεδο.

 

Αντιλαμβάνομαι αυτήν την κίνηση σαν να ταξιδεύουμε διαρκώς ανάμεσα σε δύο πόλους: την ένωση και την εξατομίκευση και, σε κάθε διαδρομή, να προχωρούμε βαθύτερα, ώστε το οδοιπορικό μας στη ζωή, σε σχέση με τον Άλλον, να γίνεται σαν μία αενάως εξελισσόμενη σπείρα.

Κάθε φορά, σε κάθε έλικα της σπείρας, αν βέβαια το επιτρέπουμε, μαθαίνουμε πολλά μέσω των όσων βιώνουμε· μαθαίνουμε πώς να λαχταρούμε τον Άλλον όλο και περισσότερο, διδασκόμαστε πώς να τον κατανοούμε σε όλο και περισσότερα επίπεδα, να ξεχωρίζουμε όλο και περισσότερες λεπτομέρειες στο υφαντό της ύπαρξής του.

Επίσης, κάθε φορά, ξανα-γεννιόμαστε και βαθαίνουμε τη σχέση με τον Εαυτό μας· ταυτόχρονα, αναπτύσσουμε τις σχεσιακές μας δεξιότητες, βαθαίνουμε τη σχέση μας με τον Άλλον και του επιτρέπουμε όλο και περισσότερο να υπάρχει, τόσο μέσα στην ετερότητά του όσο και μαζί μας.

Και κάποια στιγμή, ίσως φτάνουμε στο σημείο να νιώσουμε ότι η σχέση με τον Άλλον δεν βρίσκεται ούτε στην ένωση ούτε στην εξατομίκευση, αλλά στο διαρκές “ταξίδι – σπείρα” ανάμεσά τους· ότι ζωή δεν είναι η ψευδαίσθηση αιωνιότητας στην αγκαλιά του Άλλου και θάνατος δεν είναι η απελπισία της ερημιάς μας, διωγμένοι από τον Άλλον, αλλά ο συγκερασμός των δύο κορυφαίων αυτών εμπειριών· ότι η συνάντηση με τον Άλλον δεν είναι προορισμός και τέλος ενός οδοιπορικού, σχεδιασμένου για να ανακαλύψει τον Άλλον, αλλά σταθμός ενός πολύ ευρύτερου οδοιπορικού, με συνταξιδιώτη τον Άλλον.

Ωστόσο, σημειώνω ότι αυτή η συνεχής σπειροειδής κίνηση ανάμεσα στην ένωση και την εξατομίκευση, δεν σημαίνει αναγκαία διαρκείς χωρισμούς και διαρκή εξεύρεση διαφορετικών προσώπων. Αυτή η κίνηση, φυσιολογικά, δεν σταματά, ακόμα και στα πλαίσια μιας σχέσης που συνεχίζεται· απλώς, η κάθε φάση ένωσης – εξατομίκευσης, σηματοδοτεί και ένα νέο κεφάλαιο της σχέσης.

Τέλος, η μάνα που μας ωθεί στην εξατομίκευση γεννώντας μας, δεν το κάνει “επίτηδες”. Η γέννησή μας είναι φυσική συνέπεια μεταβολής, αλλαγής· αν μείνουμε περισσότερο εντός της μήτρας θα πεθάνουμε και εμείς και η ίδια – δηλαδή “πρέπει” να γεννηθούμε.

Από αυτήν την άποψη, η ανάπτυξή μας γίνεται μία σπειροειδής κίνηση που περνά διαρκώς από την προσδοκία για απόλυτη ένωση και τη διάψευσή της μέσω της διαρκούς εξατομίκευσης· όσο διαφοροποιούμαστε, η ανομολόγητη ελπίδα για αιώνια ζωή μέσω της επιστροφής στην άχρονη μήτρα, γεννά αλλεπάλληλους θανάτους – επιστροφές σε πεπερασμένη ζωή.

Με αυτόν τον τρόπο, εξοικειωνόμαστε με την ιδέα της αδυναμίας μας να πετύχουμε εν γένει το ανέφικτο· ταυτόχρονα, παραιτούμενοι από την επιδίωξη της αθανασίας, ζούμε το παρόν μας. Επίσης, αυτή η διαρκώς εξελισσόμενη επανεγγραφή της βασικής δυναμικής του σεναρίου “ένωση – εξατομίκευση”, ίσως αντιστοιχεί στη γνωριμία με την ολότητά μας, αφού όσο αβάσταχτη είναι η επιθυμία της ένωσης και η ανάγκη της συνάντησης με τον Άλλον, εξίσου αβάσταχτη είναι η ανάγκη μας για διαφοροποίηση.

Φαίνεται ότι, τελικά, κριτήριο μιας “καλής” σχέσης μας με τον Άλλον, δεν είναι η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη εγγύτητα, ούτε η οχύρωση μέσα σε πανοπλίες, αλλά ο χορός που περιλαμβάνει κίνηση προσέγγισης προς τον Άλλον και απομάκρυνσης από τον Άλλον.

 

Ο Άλλος λοιπόν, τόσο προστατευμένος και ανέφικτος μέσα στο άβατον της ετερότητάς του όσο και ενδεδυμένος την ανάγκη μας να τον συναντήσουμε, κατοικεί διαρκώς, βαθιά μέσα μας· καθίσταται προϋπόθεση ύπαρξης και ταυτοχρόνως, πάντοτε μας διαφεύγει – με την έννοια του ότι εκ κατασκευής δεν μπορούμε να τον αλώνουμε, να τον εμπεριέχουμε.

Ο Άλλος επιμένει να είναι πάντα κάτι “άλλο” από εμάς, το οποίο δεν είχαμε (και δεν θα μπορούσαμε να έχουμε) ποτέ, με την έννοια της αφομοίωσης – άρα και δεν μπορούμε ποτέ να χάσουμε κυριολεκτικά (Θεοδώρου, 2016δ)· μάλιστα, ίσως κάθε βιαιότητα προς τον Άλλον, εκτός όλων των άλλων αιτιών, να ενέχει και ψήγματα κάποιου είδους υπαρξιακής οργής μας για την ετερότητά του· για το ότι επιμένει να μας διαφεύγει όπως το νερό από τα δάχτυλά μας, ιδιαίτερα όσο επιμένουμε να τον κατακτήσουμε καταλαβαίνοντάς τον με το νου μας, αντί να παραδινόμαστε διαισθητικά στην ούτως ή άλλως υφιστάμενη σύνδεσή μας μαζί του.

Θα έλεγα ότι: αγαπητός, μισητός ή αδιάφορος, απτός ή μνήμη που κατοικεί στον εγκέφαλο και εγχάραξε το σώμα, προσιτός ή απρόσιτος ή απλώς ως δυνατότητα συνάντησης, ο Άλλος είναι πάντα “εκεί”, αλλά παραμένει χωρίς σαφές σχήμα και περίγραμμα, περίλαμπρος, μεγαλοπρεπής, αστραφτερός, ιδιότυπα παρών εν τη απουσία του…

 

 

Post A Comment

Βίντεο με κείμενο που διαβάζεται ζωντανά, με συνοδεία μουσικής και ξενάγηση σε λεπτομέρειες των εικόνων του βιβλίου

On my approach PSP, for improvised embodied interaction

Επιλογές από πολλές σελίδες του βιβλίου, διαθέσιμες για ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

Αποσπάσματα κειμένου ως σύντομες αυτόνομες αναρτήσεις ή διαβασμένα ζωντανά από τις παρουσιάσεις του βιβλίου

ενδεικτικά, κάποια από τα 25 αυτόνομα κείμενα του βιβλίου, μαζί με τις εικόνες τους

Δείγματα παρουσιάσεων διαφορετικής θεματολογίας, για γόνιμη ανταλλαγή πομπών – δεκτών [Σκρά 12, Θεσσαλονίκη]

Ένα οδοιπορικό στην ύπαρξη και τη στιγμή, στα μυστήρια της ανθρώπινης εμπειρίας και της προσωπικής πραγματικότητας, στον καθρέφτη και τις Σκιές των ματιών του Άλλου – (Το 1ο βιβλίο μου, Μάιος 2017)

Κάποιες δραστηριότητες και συνεργασίες – αυτόνομες ή περιοδικές

Σκόρπιες σημειώσεις για μικρά και μεγάλα πράγματα και για ό,τι ξεπετιέται μέσα μου με διάφορες αφορμές

Μια επίσκεψη στα άδυτα των στιγμών και των ημερών μας – (Το 2ο βιβλίο μου, Ιανουάριος 2018)

25 μικρά κείμενα και εικόνες για τον έρωτα, την αγάπη, τον πόθο και τη ζωή [Τετράδιο Α] – (Το 3ο βιβλίο μου, Φεβρουάριος 2018)

Αποσπάσματα του βιβλίου μου «Ο χορός των θαυμάτων: τα μεγάλα ταξίδια στα μικρά βήματα»

Αποσπάσματα του βιβλίου μου «Σημιειώσεις για σένα»

Αποσπάσματα του βιβλίου μου «Σκιά: ο σιωπηλός σύντροφος στο ταξίδι της ζωής μας»

ISBN και πληροφορίες για τις διάφορες εκδόσεις όλων των βιβλίων μου.

…από αυτά που θα ήθελα να είχα πει εγώ αλλά με πρόλαβαν άλλοι…

  • Kατηγορίες

  • Αρχείο

  • Σκιά: ο σιωπηλός σύντροφος στο ταξίδι της ζωής μας

  • Ο χορός των θαυμάτων

  • Σημειώσεις για σένα

  • Tags

  • Subscribe to my blog

  • Professional Facebook Page